Hoe werkt een maanfase horloge?

Geschreven op 08-04-2020 10:36 door Miriam
Maanfase Getijdetabel Waterstanden

Onder liefhebbers van mechanische horloges is de maanfase de populairste complicatie. Want zo'n maandisplay ziet er niet alleen heel mooi uit, er gaat ook een verbluffend ingenieuze techniek achter schuil die al zeker 200 jaar oud is. 

Waarom een maanfase?

In onze tijd van satellieten en smartphones kunnen we het ons bijna niet meer voorstellen, maar eeuwenlang was de mens voor het bepalen van de tijd, afhankelijk van de zon- en maanstanden. Het zaaien en oogsten van gewassen, religieuze feestdagen, en voor zeelui, bepalen van de hoog- en laagwater standen. De oude Grieken hadden zelfs al een soort rekenmachine waarmee ze de stand van zon, maan en planeten konden berekenen.

Foto Mechanisme van Antikythera. Bron: Wikipedia
Mechanisme van Antikythera (circa 140-80 voor Christus)*
Foto Satelliet-ontvanger
Satelliet-ontvanger

Je kunt natuurlijk kiezen voor een analoog maanfase horloge omdat je het mooi vindt, maar ook in deze tijd heeft de maanfase nog een functie. Bijvoorbeeld voor militaire operaties, buitensporters en watersporters. Al kiezen deze groepen meestal voor een modern digitaal horloge dat de maanstanden en waterstanden zeer accuraat kan voorspellen en weergeven.

Hoe werkt een maanfase horloge?

Mechanisch maanfase horloge

Bij een analoog mechanisch horloge is de maanfase verwerkt in de wijzerplaat. Meestal met een fraaie afbeelding van de maan hoe die er op een bepaalde nacht in de lucht uitziet. Om dit voor elkaar te krijgen, drijft een tandwiel met 59 tanden een metalen pin aan die in verbinding staat met het mechaniek van de uurwijzer waardoor deze elke 24 uur een tandje vooruit klikt en het maantje in de display verschuift. Deze cyclus volgt op zijn beurt de 29,53 dagen maancyclus. 

Wacht even, 29, 5 dagen? Een maand is toch 30 of 31 dagen? Dat klopt. In de praktijk zal je weinig merken van dit verschil, toch zal een mechanische maanfase - als het horloge 3 jaar onafgebroken loopt - bijna 1 dag gaan achterlopen. Deze horloges moeten dus op gezette tijden (om exact te zijn: 2 jaar, 7 maanden en twee weken) handmatig worden gecorrigeerd. 

Sommige mechanische horloges bevatten een tandwiel met 135 inkepingen, dat slechts één keer in de 122 jaar hoeft te worden bijgesteld. Dit zijn zeer nauwkeurige - vaak handgemaakte - uurwerken die we in vooral het luxe topsegment tegenkomen.

Foto maanfase horloge van Maurice Lacroix
Automatisch maanfase horloge van Maurice Lacroix
Ftoto van Edox maanfase horloge
Quartz maanfase horloge van Edox

Analoge Quartz maanfase horloges

Quartz maanfase horloges werken in grote lijnen hetzelfde als mechanische maanfase horloges. Wanneer het Quartz maanfase horloge ook een eeuwigdurende kalender (perpetual calender) bevat corrigeert het wel automatisch voor de afwijking tussen 29, 5 en 30 of 31 dagen.

Digitale maanfase horloges

Hoe fraai een analoog maanfase horloge er ook uitziet, wanneer je afhankelijk bent van de exacte maanstanden, kies je beter voor een modern digitaal horloge. De maanstand bepaalt namelijk de getijden. Vooral belangrijk voor watersporters. Hoe laat de zon opkomt en ondergaat is bijvoorbeeld weer van belang voor militairen en buitensporters.

Bij digitale horloges is de kalender meestal voor 100 jaar voorgeprogrammeerd. Wanneer je je tijdzone/locatie juist hebt ingesteld - en het horloge bevat een maanfase of getijdendisplay - zal deze automatisch juist worden weergegeven. Digitale horloges met GPS of smartphone synchronisatie zijn nog actueler.

Foto Digitale G-Shock
Digitale getijdentabel van een G-Shock
Foto van Garmin smartwatch
Zon op/onder functie op Garmin smartwatch

Voor welk horloge je kiest hangt natuurlijk helemaal af van wat je ermee wilt doen. Ga je maar af en toe zeilen, dan is een eenvoudige hoogwater-tabel misschien voldoende. Maar ben je semi-professioneel surfer, dan is uitgebreide getijden-informatie nodig. Ook de waterdichtheid van een horloge speelt dan een grote rol.

 

Maanfase horloges bij Horloge.nl

Of je nu helemaal gaat voor de esthetiek van een klassiek maanfase horloge of een hypermoderne variant, weet dat er altijd een bijzondere en geavanceerde technologie achter schuilgaat. Kom eens langs een een van onze winkels en laat je adviseren over welk horloge het beste bij jou past.

*Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Mechanisme_van_Antikythera